حديث سوم از كتاب دعائم الاسلام قاضى نعمان مصرى از امام صادق ( ع ) است : حضرت فرموده : قانون بيعهاى حلال اينست : هرآنچه كه حلال باشد از خوردنى و نوشيدنى و . . . از امورى كه قوام زندگى مردم به آنها است و انتفاع به آنها بر مردم مباح و حلال مىباشد ، اكتساب به اينها حلال است ، و متقابلا هرآنچه كه برحسب اصل [ خلقت اولى و حالت طبيعى و اختيارى آن ] حرام و منهى عنه باشد بيع و شراء آن جايز نيست . « 1 » حديث چهارم : حديث نبوى مشهور است كه شهرت عملى دارد . و آن اينكه : خداوند هرگاه چيزى را حرام كرد ثمن آن را هم حرام كرده است يعنى اين معامله حرام و نامشروع است . « 2 » اين بود چهار روايت به‌عنوان ضابطهء باب مكاسب محرّمه كه در ابتدا كتاب بيان شد . قوله : اذا عرفت : پس از اينكه چهار روايت مذكور را شناختى و آنها را در قلب خويش جاى دادى و بدقّت در معانى آنها تأمّل نمودى ، اينك وقت آن رسيده كه وارد بحث اصلى يعنى احكام مكاسب شويم . ابتدا مكاسب را تقسيم‌بندى كرده و سپس در چهارچوب تقسيم ، بحث را پيش مىبريم : وقتى كه ما به كتب فقهاء عظام مراجعه مىكنيم مىبينيم كه غير واحدى از آنان از قبيل محقق اوّل ره در شرايع « 3 » و . . . مكاسب را به سه دسته تقسيم كرده‌اند : 1 - مكاسب محرّمه ، يعنى چيزهايى كه اكتساب به آنها حرام است .

--> ( 1 ) دعائم الاسلام ج 2 ص 18 حديث 23 . ( 2 ) عوالى اللئالى ج 2 ص 110 حديث 301 ، سنن الدار قطنى ج 3 ص 7 حديث 20 . ( 3 ) شرايع ، اوّل كتاب التجارة ص 96 .